Tak wielka liczba różnorakich zabytków wynika z faktu, że Mazury są krainą o bardzo bogatej, ciekawej i oryginalnej, zróżnicowanej, wielokulturowej historii. Pierwotnie zamieszkiwane były przez pogańskie plemiona pruskie, z czasem stały się wielokulturowym zlepkiem różnych plemion i narodowości (pruskiej, polskiej, niemieckiej, litewskiej), a także rozmaitych wyznań i religii (protestantyzm, katolicyzm, prawosławie). Początkowo kraina ta wchodziła w skład ziem Prus.

Stąd też Mazury, posiadające tak bogatą historię, posiadają także wielkie bogactwo zabytków. Wśród najważniejszych zabytków, jakie znajdują się na Mazurach, należy wymienić wiele starych kościołów, cerkwi i cmentarzy, średniowieczne zamki krzyżackie (lub ich ruiny), oczywiście Pola Grunwaldzkie (na których odbyła się bitwa pod Grunwaldem), wiele zabytków z okresu II wojny światowej (między innymi tak słynne miejsce jak legendarny Wilczy Szaniec – kwatera Hitlera), i wiele, wiele innych.

Od czego zatem zacząć, gdy po raz pierwszy odwiedza się Mazury? Najlepiej chyba od wszystkiego po trochu, prawda? Przede wszystkim nie trzeba wcale wypływać na środek jeziora, aby docenić piękno przyrody i spokój panujący wokoło. Doskonale nadają się do tego również małe bary i restauracje w licznych wioskach, a także okoliczne tereny. Niestety dają we znaki równie wszelkie miejscowe żyjątka, a w tym przede wszystkim komary. Jednak również na nie jest sposób, a nawet sposoby w liczbie mnogiej – to przede wszystkim nadmiar witaminy B, który ludziom nie szkodzi, a skutecznie odstrasza komary, a po drugie, to wszelkie przeciwkomarowe preparaty chemiczne (tyle, że spośród nich niektóre są szkodliwe również dla ludzi). Całe szczęście grasują one jedynie w pewnych godzinach (głównie wieczornych), a poza nimi rzadko się je spotyka, tak więc nie jest to aż tak bardzo uciążliwe, jak by się wydawać mogło.

Wracając jednak do tematu atrakcji. Przede wszystkim, oprócz żeglarstwa, polecam spływy kajakowe albo też spływy łodzią, czy też na pontonach. Wszystkie te trzy sporty mają miejsce na rzekach, których na Mazurach również nie brakuje. Proponowane przez różnych organizatorów trasy spływowe są zazwyczaj bardzo dobrze przygotowane i wyposażone w wiele udogodnień, takich jak przede wszystkim toalety, a także pola namiotowe, zdarzają się nawet sauny. Przemierzając w ten sposób mazurskie przestrzenie można zauważyć liczne Mazury atrakcje, lecz przede wszystkim należy cieszyć się wspaniałą i niepowtarzalną przyrodą, jaka w tym miejscu występuje, a której ze świecą szukać w całej reszcie kraju.

Oprócz żeglarstwa oraz spływów należy nastawić się także na mniejsze przyjemności. Wszystko zależy oczywiście od tego, czy komuś zależy bardziej na odpoczynku czynnym, czy też biernym. Oczywiście do oby powyższych rodzajów Mazury nadają się wyśmienicie! Jeśli jeszcze nie wierzysz, to spróbuj!

Słyszy się czasem o wypadkach na spływach kajakowych, lecz zazwyczaj nie interesuje się szczegółami, a jak wiadomo, bo tak mówi stare, polskie przysłowie, Diabeł zawsze siedzi w szczegółach. W związku z tym przed wydawaniem jakichkolwiek opinii, należałoby najpierw zainteresować się, co właściwie zawiniło. Mediom nie należy bowiem ufać. Media z przyjemnością zrobią tragedie nawet z drobnostki, jeśli tylko im się na to pozwoli (a zazwyczaj nadal się pozwala). Dlatego nie ma co poddawać się tworzonym przez nie paranojom i panikować na temat spływów kajakowych. Powtarzam ponownie, że bezpieczeństwo leży przede wszystkim w bardzo dobrych już w czasach dzisiejszych kamizelkach ratunkowych, które uniosą każdego człowieka znajdującego się w wodzie. Nikt nie może w nich utonąć, jest to fizycznie niemożliwe.

Nie należy zatem także protestować, gdy w Twojej okolicy powstanie wypożyczalnia kajaków. Człowiek powinien się z takiej wiadomości jedynie ucieszyć, bowiem kajaki to dobry pretekst do poprawy kondycji, co wpływa na zdrowie.

Jeśli chodzi o obiekty architektoniczne na terenie Mazur jest wiele pałaców i dworów z założeniami parkowo-ogrodowymi. Do najpiękniejszych należą dwór w Brzeźnicy oraz pałace w Sztynorcie, Kałkach i Sorkwitach.

Bardzo malownicze są również mazurskie wsie. Ich architektura, choć dość prosta, ma niezwykły urok. Charakterystyczne dla zabudowy wsi w tamtych regionach są drewniane prostokątne budynki oraz chaty na planie krzyża. Dach jest zwykle dwuspadzisty. Drzwi wejściowe do chaty najczęściej znajdują się na dłuższej ścianie budynku. Zdobnictwo jest bardzo oszczędne – obejmuje drzwi, szczyty i okienne obramienia. Wyposażenie chat zależało od zamożności właściciela. Jeśli kogoś szczególnie interesuje ten temat warto odwiedzić skansen budownictwa ludowego regionu Warmia i Mazury.

Oprócz tego można zobaczyć wiele pięknych budynków sakralnych, jak choćby Bazylika w Świętej Lipce czy Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Ełku. W lesie gierłoskim, mieści się kwatera Hitlera „Wilczy Szaniec”, a w miejscowości Pranie – leśniczówka Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego.

Miłośników przyrody z pewnością zainteresuje Puszcza Borecka i znajdujący się w niej rezerwat żubrów – mieszczący się na drugim miejscu w Polsce co do ilości tych zwierząt.

Jeśli to nadal za mało, można się wybrać na Pola Grunwaldzkie i obejrzeć pole bitwy z 1410 roku.

Czy tak wygląda nieatrakcyjna oferta urlopowa? Na pewno nie. Nie sposób znaleźć tylu opcji w większości turystycznych miejscowości. Mazury mają tę przewagę, że należą do terenów czystych i wolnych od przemysłu. To dodatkowo może zachęcić osoby, które bez przekonania decydują się na wakacje w Krainie Wielkich Jezior.

Zatem wyjedźmy na urlop na Mazury – satysfakcja i brak nudy gwarantowane! A oryginalność wyboru miejsca wczasowego z pewnością wzbudzi zainteresowanie i być może zazdrość nie jednego znajomego.