Historia nauczania prawa rzymskiego w średniowieczu
Już w średniowieczu we Włoszech istniały szkoły prawa w Rawennie i Pawii. W szkołach tych nauczano prawa longobardzkiego (zwyczajowego). Edukacja była nastawiona na kształcenie prawników praktyków.
W związku ze sporem o inwestyturę papieże rozpoczęli poszukiwania argumentów na swoją korzyść. Przy okazji tych poszukiwań we Florencji został odnaleziony zbór Digestów justyniańskich. Wtedy w Bolonii rozpoczął się proces powstawania uniwersytetu. Nauczano tam siedmiu sztuk wyzwolonych. Tworzyły się tam grupy uczących się i nauczających, połączonych poprzez umowę.
W Bolonii powstały początkowo trzy uniwersytety: nauczający prawa dla Włochów, nauczający prawa dla Niemców oraz dla tych, którzy studiowali sztuki wyzwolone. Uniwersytety podzielona na nacje, czyli organizacje studentów pochodzących z tego samego obszaru geograficznego, pełniące funkcje towarzyskie, pomocowe i ochronne.
Ostatecznie w średniowieczu wykształciły się dwa typy uniwersytetów. Jeden wzorowany był na paryskiej Sorbonie. Akcent położono tam na teologię. Uniwersytet pozostawał pod ścisłą kontrolą miejscowego biskupa. Studenci byli ludźmi w bardzo młodym wieku. Studia zaczynano w wieku 12 – 14 lat, a kończono w wieku 34 – 35 lat. Najpierw studiowano siedem sztuk wyzwolonych, a potem teologię. Sorbona była korporacją profesorską, tzn. uniwersytetem profesorskim.
Drugi typ to typ boloński. Studia rozpoczynano na nim w wieku 17 lat. Profesorowie byli niezależni od władz, gdyż opłacali ich studenci. W przeciwieństwie do Sorbony, gdzie funkcje rektora pełnił profesor, w Bolonii rektorem był student, który miał 25 lat, studiował przez 5 lat oraz był majętny. Rektor miał władzę administracyjną. Sprawował nadzór nad profesorami (zgody na wyjazdy, przerwy w wykładach), ustalał terminy wykładów, sprawował nadzór nad przepisywaniem ksiąg. Rektor miał swoich urzędników: skarbników, adwokata, woźnego. Miał prawo noszenia broni. Wybierany był w dniu 1 maja na jeden rok.
Wraz z rozwojem nauki prawa rzymskiego na uniwersytecie bolońskim powstała tam szkoła glosatorów. Jej twórcą był słynny jurysta Irnerius. Nazwa szkoły pochodzi od glosy, czyli nadpisanego nad tekstem prawnym lub na marginesie takiego tekstu wyjaśnienia treści tekstu normatywnego.
Glosatorzy stworzyli podstawowe metody nauczania prawa. Obok glos pojawiły się kazusy – questiones, czyli próby interpretacji i rozwiązania najbardziej spornych zagadnień prawnych (dysputy). Dorobek tej szkoły zamyka w XIII w. Accursius dziełem Glosa ordynaria.
Dzięki pracom wybitnego filozofa, teologa i logika Piotra Abelarda rozwija się metoda scholastyczna. Była to metoda dialektyczna, polegająca na zbieraniu argumentów za i przeciw i dążeniu do ustalenia prawdziwego stanu rzeczy. Metodę tę przyjęli prawnicy francuscy z Montpellier i Orleanu. Prawnicy ci byli także teologami i filozofami. Do najwybitniejszych przedstawicieli tego kierunku należeli Jacques de Revigny i Petrus Bellapaertica. U obu tych uczonych studiował włoski jurysta Cinus de Pistola. Po powrocie do Italii nauczał on w Padwie, Bolonii i Modenie. Założył on szkołę komentatorów, zwaną także szkołą postglosatorów. Jego uczniem był najwybitniejszy prawnik średniowiecza – „książę jurystów” – Bartolus de Saxoferrato. W uznaniu swych zasług został on dopuszczony przez cesarza do herbu cesarskiego. Jego z kolei uczniem był Baldus de Ubaldis.
Glosatorzy dążyli w swych badaniach do wyjaśnienia słów. Komentatorzy dążyli do wyjaśnienia sensu przepisów prawnych. Szkoła komentatorów funkcjonowała do XV w.
Historia prawa przyjmuje, że glosatorzy i komentatorzy stworzyli tzw. „włoski sposób wykładu” – mos italicus docendi.
Podobne teksty:
- Perspektywy pracy dla absolwentów prawa
- Prawa VIP – pierwsze prawo hierarchii
- Wózki widłowe – nieznana historia
- Historia Warny
- Historia zamku na Słowacji
In: Naukuwe, edukacyjne · Tagged with: Italia, nauka prawa, prawo rzymskie, średniowiecze, szkoła glosatorów, szkoła komentatorów